Mity o zakupie tomografu CBCT: jakie powtarzają lekarze i ile w nich prawdy?

Gabinet może skierować pacjenta na badanie gdziekolwiek, współpracować ze stałą pracownią albo mieć tomograf na miejscu, a pierwszy z tych modeli niesie ryzyko, że pacjenta przejmie konkurencja. Przy skierowaniu bez wskazania miejsca pacjent wybiera dowolną pracownię albo cudzy gabinet z tomografem (Z3).

Stała współpraca z pracownią, na przykład z rabatem na badanie, ogranicza to ryzyko. Własny tomograf pozwala wykonać badanie w ciągu kilku sekund na miejscu, bez drugiej wizyty.

Wszystkie poniższe mity dotyczą gabinetu, w którym zapotrzebowanie na badania 3D jest duże, a głównym problemem jest odsyłanie pacjentów (Z3).

Tomograf CBCT jest drogim zakupem, ale zwrot wynika z rachunku konkretnego gabinetu, a nie z sumy na fakturze. Według kart produktów kosztuje od 169 000 zł brutto za Fussen D50 do 307 000 zł brutto za Axeos 17x13 cm CEPH (stan 9.10.2026).

Wcześniejsza wersja tego wpisu podawała widełki od 200 000 do 400 000 zł, ale górna granica nie zgadza się z kartami (Z4, Z5).

Cena zależy od pola obrazowania, więc według Kupiana pierwszym wyznacznikiem jest to, czego gabinet potrzebuje: podstawowy aparat o skromniejszym polu może dawać wszystko, czego wymaga lekarz (Z3).

Kupian argumentuje w wykładzie z Dental Day, że sam przychód z badań, które gabinet odsyła, może pokryć koszt aparatu. Przy 30 pacjentach odsyłanych miesięcznie i średniej cenie badania 2D lub 3D 200 zł (przy rozpiętości od 150 zł za małe pole do 400 zł za największe) utracony przychód z samych badań wynosi 6 000 zł miesięcznie. Jego zdaniem ten przychód pokrywa w każdym tomografie (także z cefalometrią i dużym polem) następujące koszty (od 17:16, Z1):

• raty finansowania z odsetkami,
• serwis,
• ochronę radiologiczną,
• coroczne testy.

Pełny rachunek z własnymi liczbami pokazuje ostatnia sekcja tego wpisu. Film Łukasza Kupiana o ukrytych kosztach braku tomografu ma osobny rozdział z twardymi wyliczeniami strat (od 5:12, Z2).

Finansowanie tomografu CBCT nie wymaga gotówki na całą kwotę, bo według strony finansowania XDENTAL sprzęt finansuje się leasingiem albo pożyczką medyczną. Opłata wstępna wynosi tam zwykle od 0 do 20 procent. Ta sama strona podaje, że decyzję leasingową można uzyskać nawet w ciągu 48 godzin od złożenia kompletu dokumentów (stan 9.10.2026, Z6).

Karty produktów wymieniają też metody finansowania: przy tomografach Fussen i VistaVox S pożyczkę medyczną, przy Orthophos SL 3D leasing.

Łukasz Kupian porównuje w filmie kilka form finansowania (Z7):

• pożyczka medyczna,
• leasing operacyjny,
• leasing finansowy,
• dofinansowanie unijne,
• kredyty niskoprocentowe.

Finansowaniu w nowych gabinetach poświęca w filmie osobny rozdział (od 4:39, Z7). Czym różnią się formy i jak wpływają na VAT i koszty, opisuje artykuł o finansowaniu wyposażenia gabinetu. Warunki konkretnej umowy poznasz dopiero z oferty instytucji, więc porównuj całkowity koszt, a nie samą ratę.

Tomograf CBCT nie wymaga z góry sali obłożonej ołowiem, bo przepisy ustalają limity dawek, a osłony liczy projekt dla konkretnego aparatu i jego ustawienia. Według rozporządzenia z 21 sierpnia 2006 r. konstrukcja ścian i stropów oraz okien i drzwi ma ograniczać dawkę roczną (§ 2 ust. 1, Z8):

• do 6 mSv dla osób pracujących w gabinecie rentgenowskim,
• do 3 mSv dla osób w pozostałych pomieszczeniach pracowni,
• do 0,5 mSv dla osób poza pracownią oraz ludności w sąsiedztwie.

W budynku mieszkalnym dawka dla ludności nie może przekroczyć 0,1 mSv rocznie (§ 3 ust. 1, Z8). Jakie ściany to spełnią, wynika z obliczeń, a nie z reguły o ołowiu.

Osobna pracownia jest najprostsza, ale nie zawsze możliwa. Kupian opisuje realizację w Poznaniu: zapotrzebowanie na badania było tak duże, że lekarz zdecydował się ustawić tomograf w gabinecie z unitem. Po wizji lokalnej i pomiarach, a potem wrysowaniu aparatu w rzut przez architekta okazało się, że się zmieści (Z3).

Przepis zakazuje jednak umieszczania w gabinecie rentgenowskim sprzętu niezwiązanego z aparatami RTG i procedurami radiologicznymi (§ 13, Z8), więc taki układ trzeba uzgodnić z inspektorem ochrony radiologicznej, zanim powstaną rysunki. Powierzchnię i wentylację pomieszczenia opisuje wpis o instalacji tomografu CBCT w nowym gabinecie. Zakres projektu osłon wyjaśnia wpis o projekcie osłon radiologicznych.

Legalizacja tomografu CBCT jest wieloetapowa, ale lekarz nie musi robić jej sam. Może zlecić projekt osłon oraz testy i dokumentację. Do pracy aparatu potrzebne są zezwolenie państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego na uruchomienie pracowni oraz uruchomienie i stosowanie aparatu (Prawo atomowe, art. 5 ust. 4 pkt 1) i zgoda tego inspektora na prowadzenie rentgenodiagnostyki (art. 33q ust. 1, Z9).

Kolejność prac i dokumenty rozpisuje wpis o instalacji tomografu, a film Tomograf CBCT w gabinecie: 6 rzeczy, które musisz załatwić ma rozdział o tym, dlaczego lekarze nie decydują się na zakup tomografu (od 1:43).

Według strony usługi legalizacja pracowni RTG obejmuje (Z10):

• projekt osłon,
• testy akceptacyjne,
• pomiary dozymetryczne osłon,
• kompletowanie dokumentacji i przygotowanie wniosków.

Zespół tworzą według strony inspektorzy ochrony radiologicznej i fizycy medyczni. Łukasz Kupian opisuje, że klient dostaje listę dokumentów do przygotowania, a resztę prowadzi dostawca (Z3).

Obsługa tomografu CBCT jest prosta, a ocenę badania lekarz wykonuje sam, bo żaden dostawca nie zrobi tego za niego. Trudna bywa dopiero ta ocena. Fussen Rubik X1 ma według filmu duży ekran dotykowy, na którym operator stojący przed pacjentem koryguje parametry ekspozycji, a obsługuje się go jak tablet (od 1:02, Z11).

Zdaniem Kupiana dostawca jest zobowiązany nauczyć (Z3):

• jak wykonać badanie,
• jak spozycjonować pacjenta,
• jak używać oprogramowania,
• jak przeglądać badanie.

Część kliniczną, czyli diagnostykę, Kupian zostawia po stronie lekarza. Karty tomografów zapowiadają cykl szkoleń wdrożeniowych, a usługa Gabinet360® przewiduje po montażu trzy szkolenia z obsługi urządzeń (Z12). Kupian zaznacza, że nie zdarzyło mu się, żeby ktoś nie nauczył się obsługi tomografu stomatologicznego (Z3). Jak ocenić obsługę i pozycjonowanie pacjenta przed zakupem, opisuje artykuł o tym, jaki tomograf CBCT kupić.

Zwrot z tomografu liczysz, odejmując koszty aparatu od przychodu, który gabinet traci przez odsyłanie pacjentów. Kupian zwraca uwagę, że lekarze rzadko mierzą, ilu pacjentów tracą. Wystarczyłoby przez miesiąc albo dwa zapisywać odsyłanych pacjentów, by zobaczyć skalę strat (wykład z Dental Day, od 19:40, Z1).

1. Zapisuj przez 1 do 2 miesięcy, ilu pacjentów odsyłasz na badanie 2D i 3D.
2. Pomnóż ich liczbę przez średnią cenę badania. Kupian przyjmuje 200 zł, czyli 6 000 zł miesięcznie przy 30 odsyłanych (około półtora pacjenta dziennie przy 20 dniach roboczych), a w praktyce odsyła się mniej, bo część pacjentów nie wymaga tomografii (Z1).
3. Dodaj zabiegi, których nie wykonasz, bo pacjent zostaje w innej placówce. Kupian zakłada cztery utracone implantacje miesięcznie po średnio 6 000 zł za cały proces, czyli 24 000 zł miesięcznie i prawie 300 000 zł rocznie (Z1).
4. Odejmij koszty: ratę z odsetkami, serwis, ochronę radiologiczną z inspektorem i coroczne testy.
5. Porównaj wynik z ceną wariantu, który wybierzesz, według karty (Z4, Z5).

Pamiętaj, że to założenia z wykładu, a nie dane z Twojego gabinetu: rzetelny wynik da tylko własny zapis odsyłanych pacjentów.